महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांसाठी राज्य सरकारने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. मुख्यमंत्री यांनी अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात जाहीर केलेली “पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026” आता मंजूर करण्यात आली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी दिली जाणार असून नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ मिळणार आहे.
राज्यातील अनेक शेतकरी नैसर्गिक आपत्ती, अवकाळी पाऊस, दुष्काळ, पूर आणि इतर संकटांमुळे आर्थिक अडचणीत सापडतात. त्यामुळे कर्जाची वेळेत परतफेड करणे शक्य होत नाही. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी सरकारने ही योजना आणली आहे.
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026 म्हणजे काय?
ही योजना महाराष्ट्रातील थकीत पीक कर्ज असलेल्या शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत देण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. राज्य सरकार पात्र शेतकऱ्यांच्या खात्यात थेट कर्जमाफीची रक्कम जमा करणार आहे.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट शेतकऱ्यांना कर्जाच्या ओझ्यातून मुक्त करून त्यांना पुन्हा आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणे हे आहे.
2 लाखांपर्यंत कर्जमाफीचा लाभ
सरकारच्या निर्णयानुसार 1 एप्रिल 2019 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत घेतलेले अल्पमुदतीचे पीक कर्ज विचारात घेतले जाईल.
30 सप्टेंबर 2025 रोजी थकीत असलेले आणि 31 मार्च 2026 पर्यंत न फेडलेले कर्ज या योजनेसाठी पात्र राहील.
पात्र शेतकऱ्यांना जास्तीत जास्त 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळेल. शेतकऱ्याच्या जमिनीचे क्षेत्र किती आहे यावर कोणतीही मर्यादा ठेवण्यात आलेली नाही.
महात्मा फुले कर्जमुक्ती योजनेचा लाभ घेतलेल्या शेतकऱ्यांसाठी विशेष तरतूद
ज्या शेतकऱ्यांनी यापूर्वी महात्मा जोतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती योजनेचा लाभ घेतला आहे त्यांनाही या योजनेत संधी देण्यात आली आहे.
अशा शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत कर्जमाफीचा लाभ मिळू शकतो. मात्र यासाठी शासनाने ठरवलेले निकष पूर्ण करणे आवश्यक असेल.
एकवेळ समझोता (OTS) योजना
ज्या शेतकऱ्यांची थकबाकी 2 लाख रुपयांपेक्षा जास्त आहे त्यांच्यासाठी सरकारने One Time Settlement (OTS) ची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.
शेतकऱ्यांनी 2 लाख रुपयांवरील रक्कम बँकेत जमा केल्यानंतर त्यांना 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफीचा लाभ दिला जाईल.
ही अतिरिक्त रक्कम भरण्यासाठी 31 मार्च 2027 पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे.
नियमित कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 हजारांचे बक्षीस
सरकारने केवळ थकीत कर्जदारांनाच मदत केली नाही तर वेळेत कर्जफेड करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही प्रोत्साहन देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
सन 2022-23, 2023-24 आणि 2024-25 या तीन आर्थिक वर्षांपैकी कोणत्याही दोन वर्षांत वेळेत कर्जफेड केलेल्या शेतकऱ्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ मिळणार आहे.
यामुळे आर्थिक शिस्त पाळणाऱ्या शेतकऱ्यांना थेट फायदा होणार आहे.
योजनेसाठी पात्र कोण?
महाराष्ट्रातील अल्पमुदतीचे पीक कर्ज घेतलेले शेतकरी या योजनेसाठी पात्र असतील.
राष्ट्रीयकृत बँका, खाजगी बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका, जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका आणि प्राथमिक कृषी पतपुरवठा संस्थांकडून घेतलेले कर्ज यामध्ये समाविष्ट करण्यात आले आहे.
याशिवाय आधार प्रमाणीकरण आणि ॲग्रीस्टॅकवर नोंदणी करणे बंधनकारक असेल.
कोणते शेतकरी अपात्र ठरणार?
राज्य व केंद्र सरकारचे उच्च वेतनधारक कर्मचारी, विद्यमान आणि माजी लोकप्रतिनिधी, आयकर भरणारे व्यक्ती, 25 हजार रुपयांपेक्षा जास्त पेन्शन घेणारे निवृत्त कर्मचारी तसेच काही सहकारी संस्थांचे पदाधिकारी या योजनेसाठी अपात्र राहतील.
आवश्यक कागदपत्रे
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते.
आधार कार्ड, बँक खाते तपशील, पीक कर्ज खाते क्रमांक, 7/12 उतारा, ॲग्रीस्टॅक नोंदणी, मोबाईल क्रमांक आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे शासनाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार सादर करावी लागतील.
अर्ज प्रक्रिया कशी असेल?
या योजनेची संपूर्ण अंमलबजावणी ऑनलाइन पद्धतीने करण्यात येणार आहे.
सरकार स्वतंत्र पोर्टल विकसित करणार असून पात्र शेतकरी ऑनलाइन अर्ज करू शकतील. अर्ज प्रक्रियेबाबत सविस्तर मार्गदर्शक सूचना लवकरच जाहीर केल्या जाणार आहेत.
शेतकऱ्यांसाठी किती महत्त्वाची आहे ही योजना?
महाराष्ट्रातील अनेक शेतकरी कर्जबाजारीपणाच्या समस्येला सामोरे जात आहेत. अशा परिस्थितीत 2 लाखांपर्यंतची कर्जमाफी आणि 50 हजार रुपयांचा प्रोत्साहन लाभ ही मोठी मदत ठरणार आहे.
यामुळे शेतकऱ्यांना नवीन पीक कर्ज मिळणे सोपे होईल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळेल.
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना 2026 ही महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाची योजना ठरणार आहे. 2 लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी, OTS सुविधा आणि नियमित कर्जफेड करणाऱ्यांसाठी 50 हजार रुपयांचे प्रोत्साहन यामुळे लाखो शेतकऱ्यांना दिलासा मिळणार आहे.
